{"id":56842,"date":"2024-01-16T14:30:16","date_gmt":"2024-01-16T13:30:16","guid":{"rendered":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/?p=56842"},"modified":"2024-01-17T08:38:38","modified_gmt":"2024-01-17T07:38:38","slug":"polecamy-muzy-mlodej-polski-zycie-i-swiat-marii-zofii-i-elizy-parenskich-monika-sliwinska-warszawa-wydawnictwo-iskry-2023-isbn-978-83-244-1139-9","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/polecamy-muzy-mlodej-polski-zycie-i-swiat-marii-zofii-i-elizy-parenskich-monika-sliwinska-warszawa-wydawnictwo-iskry-2023-isbn-978-83-244-1139-9\/","title":{"rendered":"Polecamy: Muzy M\u0142odej Polski. \u017bycie i \u015bwiat Marii, Zofii i Elizy Pare\u0144skich \/ Monika \u015aliwi\u0144ska. Warszawa, Wydawnictwo Iskry, [2023]. ISBN 978-83-244-1139-9"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/integro.pbw.waw.pl\/783403405796\/sliwinska-monika\/muzy-mlodej-polski?bibFilter=78\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/ZAMOW.png\" alt=\"Przycisk z napisaem zam\u00f3w\" class=\"wp-image-56845\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ksi\u0105\u017ckach Moniki \u015aliwi\u0144skiej pi\u0119knie o\u017cywa \u015bwiat, kt\u00f3rego ju\u017c nie ma. Autorka szczeg\u00f3lnie upodoba\u0142a sobie M\u0142od\u0105 Polsk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bohaterkami niniejszej publikacji s\u0105 trzy siostry Pare\u0144skie, c\u00f3rki lekarza internisty, profesora Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Stanis\u0142awa Pare\u0144skiego i jego \u017cony Elizy z M\u00fchleisen\u00f3w. Pare\u0144scy byli znan\u0105, szanowan\u0105, zamo\u017cn\u0105 krakowsk\u0105 rodzin\u0105. W swojej rezydencji (ul. Wielopole 4) pani Eliza prowadzi\u0142a salon, w kt\u00f3rym spotyka\u0142a si\u0119 \u015bmietanka towarzyska: lekarze, literaci, arty\u015bci. Inteligentna, towarzyska, osoba znaj\u0105ca si\u0119 na sztuce wypromowa\u0142a Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego i Witolda Wojtkiewicza.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najm\u0142odsza z c\u00f3rek tak\u017ce nosi\u0142a imi\u0119 Eliza. Ona i jej siostry by\u0142y portretowane przez bywalc\u00f3w salonu. Z lat szkolnych pami\u0119tam portret Elizy w niebieskiej sukience, w\u015br\u00f3d pelargonii, autorstwa Wyspia\u0144skiego. Najm\u0142odsza Pare\u0144ska, podobno najpi\u0119kniejsza, w odr\u00f3\u017cnieniu od si\u00f3str, by\u0142a osob\u0105 bardzo nie\u015bmia\u0142\u0105. Ju\u017c od wczesnej m\u0142odo\u015bci l\u0119ki spo\u0142eczne u\u015bmierza\u0142a najpierw alkoholem, p\u00f3\u017aniej morfin\u0105, co tragicznie odbi\u0142o si\u0119 na jej kr\u00f3tkim \u017cyciu&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maria, zwana Maryn\u0105, by\u0142a najstarsz\u0105 c\u00f3rk\u0105 doktorostwa Pare\u0144skich. Ona i Zosia (\u015brednia c\u00f3rka) trafi\u0142y na karty \u201eWesela\u201d Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. Maryna by\u0142a przeciwie\u0144stwem Elizy \u2013 dynamiczna, aktywna, weso\u0142a, s\u0142owem dusza towarzystwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jej nauczycielem historii sztuki by\u0142 Lucjan Rydel. Mia\u0142 k\u0142opoty z subordynacj\u0105 uczennicy! Maryna trzy razy wychodzi\u0142a za m\u0105\u017c. Pierwszym m\u0119\u017cem by\u0142 lekarz, profesor Uniwersytetu Lwowskiego Jan Raczy\u0144ski. Po jego \u015bmierci Maria wysz\u0142a za rosyjskiego oficera Romana Jasi\u0144skiego. To nieudane ma\u0142\u017ce\u0144stwo szybko si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Trzecim m\u0119\u017cem zn\u00f3w by\u0142 lekarz i profesor Uniwersytetu Lwowskiego &#8211; Jan&nbsp; Grek. Ma\u0142\u017conkowie i szwagier Marii zostali zamordowani przez hitlerowc\u00f3w 4 lipca 1941 r. na Wzg\u00f3rzach Wuleckich we Lwowie. Dlaczego rozstrzelano Mari\u0119 i jej dwie s\u0105siadki, mimo \u017ce Niemcy w\u00f3wczas mordowali tylko m\u0119\u017cczyzn, profesor\u00f3w? Po intryguj\u0105c\u0105 odpowied\u017a odsy\u0142am do ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A kim by\u0142 szwagier Marii? To m\u0105\u017c Zosi \u2013 Tadeusz Boy-\u017bele\u0144ski. \u015arednia c\u00f3rka Pare\u0144skich najwcze\u015bniej wysz\u0142a za m\u0105\u017c. Mia\u0142a w\u00f3wczas 18 lat. Szcz\u0119\u015bcie ma\u0142\u017ce\u0144skie trwa\u0142o kilka lat. Para doczeka\u0142a si\u0119 jedynaka Staszka (imi\u0119 po dziadku i stryjku), kt\u00f3ry b\u0119dzie podpor\u0105 Zofii na stare lata. Mi\u0142o\u015b\u0107 wyparowa\u0142a, ale \u017bele\u0144scy nie rozeszli si\u0119. Mieszkali razem, byli przyjaci\u00f3\u0142mi i wsp\u00f3\u0142pracownikami. Zosia wspiera\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 m\u0119\u017ca (przepisywa\u0142a teksty, robi\u0142a korekt\u0119, sprzedawa\u0142a jego ksi\u0105\u017cki). To by\u0142 sens jej \u017cycia. A prywatnie? On romansowa\u0142 z innymi paniami (aktorkami, dziennikarkami). Ona przez wiele lat by\u0142a kochank\u0105 redaktora naczelnego krakowskiego \u201eCzasu\u201d Rudolfa Starzewskiego (Dziennikarz z \u201eWesela\u201d; Wyspia\u0144ski okaza\u0142 si\u0119 prorokiem! Wiedzia\u0142 \u201eco komu w duszy gra\u201d). P\u00f3\u017aniej zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z Witkacym. By\u0142y te\u017c i inne romanse. Ale do ko\u0144ca \u017cycia najwa\u017cniejsza dla niej by\u0142a opieka nad literack\u0105 spu\u015bcizn\u0105 m\u0119\u017ca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ksi\u0105\u017ck\u0119 czyta si\u0119 z przyjemno\u015bci\u0105. Jest dobrze napisana. Autorka w\u0142o\u017cy\u0142a ogrom pracy, by\u015bmy mogli \u015bledzi\u0107 ciekawe, barwne ale jednocze\u015bnie tragiczne \u017cycie si\u00f3str Pare\u0144skich, przedstawione na szerokim tle kulturalnego Krakowa i Lwowa na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Publikacja dla ka\u017cdego czytelnika zainteresowanego polsk\u0105 kultur\u0105 i literatur\u0105!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jolanta Przybylska&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W ksi\u0105\u017ckach Moniki \u015aliwi\u0144skiej pi\u0119knie o\u017cywa \u015bwiat, kt\u00f3rego ju\u017c nie ma. Autorka szczeg\u00f3lnie upodoba\u0142a sobie M\u0142od\u0105 Polsk\u0119. Bohaterkami niniejszej publikacji [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":191,"featured_media":56857,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[89],"tags":[],"class_list":["post-56842","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-we-recommend"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":["https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/Muzy-Mlodej-Polski.jpg",600,889,false],"thumbnail":["https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/Muzy-Mlodej-Polski-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/Muzy-Mlodej-Polski-202x300.jpg",202,300,true],"medium_large":["https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/Muzy-Mlodej-Polski.jpg",600,889,false],"large":["https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/Muzy-Mlodej-Polski.jpg",600,889,false],"1536x1536":["https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/Muzy-Mlodej-Polski.jpg",600,889,false],"2048x2048":["https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/Muzy-Mlodej-Polski.jpg",600,889,false],"menu-24x24":["https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/Muzy-Mlodej-Polski-16x24.jpg",16,24,true],"menu-36x36":["https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/Muzy-Mlodej-Polski-24x36.jpg",24,36,true],"menu-48x48":["https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2024\/01\/Muzy-Mlodej-Polski-32x48.jpg",32,48,true]},"post_excerpt_stackable_v2":"<p>W ksi\u0105\u017ckach Moniki \u015aliwi\u0144skiej pi\u0119knie o\u017cywa \u015bwiat, kt\u00f3rego ju\u017c nie ma. Autorka szczeg\u00f3lnie upodoba\u0142a sobie M\u0142od\u0105 Polsk\u0119. Bohaterkami niniejszej publikacji s\u0105 trzy siostry Pare\u0144skie, c\u00f3rki lekarza internisty, profesora Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Stanis\u0142awa Pare\u0144skiego i jego \u017cony Elizy z M\u00fchleisen\u00f3w. Pare\u0144scy byli znan\u0105, szanowan\u0105, zamo\u017cn\u0105 krakowsk\u0105 rodzin\u0105. W swojej rezydencji (ul. Wielopole 4) pani Eliza prowadzi\u0142a salon, w kt\u00f3rym spotyka\u0142a si\u0119 \u015bmietanka towarzyska: lekarze, literaci, arty\u015bci. Inteligentna, towarzyska, osoba znaj\u0105ca si\u0119 na sztuce wypromowa\u0142a Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego i Witolda Wojtkiewicza.&nbsp;&nbsp;&nbsp; Najm\u0142odsza z c\u00f3rek tak\u017ce nosi\u0142a imi\u0119 Eliza. Ona i jej siostry by\u0142y portretowane przez bywalc\u00f3w salonu. Z lat szkolnych pami\u0119tam portret Elizy w&hellip;<\/p>\n","category_list_v2":"<a href=\"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/en\/category\/we-recommend\/\" rel=\"category tag\">We recommend<\/a>","author_info_v2":{"name":"Maciej Bidelski","url":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/author\/mbidelski\/"},"comments_num_v2":"0 \u043a\u043e\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u0440\u0456\u0432","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/191"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56842"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57841,"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56842\/revisions\/57841"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56857"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nowydwor.pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}