Witold Gombrowicz (1904\u20131969) by\u0142 jednym z najwybitniejszych polskich pisarzy XX w. W 1927 r. uzyska\u0142 tytu\u0142 magistra praw na Uniwersytecie Warszawskim. Po rocznym pobycie we Francji rozpocz\u0105\u0142 aplikacj\u0119 s\u0119dziowsk\u0105, lecz wkr\u00f3tce j\u0105 porzuci\u0142. Na prze\u0142omie lat dwudziestych i trzydziestych XX w. pisa\u0142 opowiadania, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 w 1933 r. jako \u201ePami\u0119tnik z okresu dojrzewania\u201d. Rozg\u0142os w ko\u0142ach literackich przynios\u0142a mu powie\u015b\u0107 \u201eFerdydurke\u201d, opublikowana w 1937 r. Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej bra\u0142 udzia\u0142 jako dziennikarz w pierwszym rejsie statku pasa\u017cerskiego MS \u201eChrobry\u201d do Ameryki Po\u0142udniowej. Wiadomo\u015bci z kraju sprawi\u0142y, \u017ce postanowi\u0142 przeczeka\u0107 wojn\u0119 w Buenos Aires w Argentynie, cz\u0119sto \u017cyj\u0105c na granicy ub\u00f3stwa. W 1963 r. Witold Gombrowicz otrzyma\u0142 stypendium Fundacji Forda w Niemczech Zachodnich, a nast\u0119pnie przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Francji, gdzie sp\u0119dzi\u0142 reszt\u0119 \u017cycia w Vence pod Nice\u0105. Wszystkie utwory pisa\u0142 po polsku. By\u0142 jednak ma\u0142o znany w Polsce, przede wszystkim z powod\u00f3w politycznych. Publikowa\u0142 w emigracyjnym Instytucie Literackim w Pary\u017cu, jego utwory ukazywa\u0142y si\u0119 te\u017c w kraju w tzw. drugim obiegu. Po d\u0142ugich negocjacjach z w\u0142adzami PRL w 1986 r. ukaza\u0142o si\u0119 w Wydawnictwie Literackim pierwszych 9 tom\u00f3w dzie\u0142 Gombrowicza, uszczuplonych przez cenzur\u0119 o 16 wers\u00f3w wykre\u015blonych z \u201eDziennika\u201d, dotycz\u0105cych polityki i systemu w\u0142adzy w ZSRR. W latach 1992\u20131997 ukaza\u0142o si\u0119 kolejne 6 tom\u00f3w. Najwa\u017cniejsze utwory Witolda Gombrowicza to: powie\u015bci \u2013 \u201eFerdydurke\u201d (1937), \u201eTrans-Atlantyk\u201d (1953), \u201ePornografia\u201d (1960) i \u201eKosmos\u201d (1965); dramaty, \u201eIwona, ksi\u0119\u017cniczka Burgunda\u201d (1938) i \u201e\u015alub\u201d (1953). Wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jego tw\u00f3rczo\u015bci by\u0142 prowadzony w latach 1953\u20131969 \u201eDziennik\u201d, w kt\u00f3rym autor w spos\u00f3b ironiczny opowiada\u0142 w\u0142asne losy, podejmowa\u0142 dialog z r\u00f3\u017cnymi nurtami filozoficznymi i tradycj\u0105 kultury polskiej, komentowa\u0142 wydarzenia polityczne. S\u0142aw\u0119 zyska\u0142 dopiero w ostatnich latach swojego \u017cycia, znalaz\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas w\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w do literackiej Nagrody Nobla (1966, 1968, 1969). Nale\u017cy do najcz\u0119\u015bciej t\u0142umaczonych pisarzy polskich. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 cechuje przede wszystkim umiej\u0119tno\u015b\u0107 widzenia cz\u0142owieka w jego psychologicznym uwik\u0142aniu w relacjach z innymi lud\u017ami i kulturow\u0105 spu\u015bcizn\u0105, poczucie absurdu, ironia, obrazoburstwo dotykaj\u0105ce przyjmowanych przez spo\u0142ecze\u0144stwo tradycyjnych warto\u015bci, postaw i form. W swoich utworach Gombrowicz podejmuje nieustann\u0105 dyskusj\u0119 z romantyzmem. Prowadzi dyskurs na temat formy jako uniwersalnej kategorii, pojmowanej zar\u00f3wno w sensie filozoficznym, jak i socjologicznym i estetycznym, b\u0119d\u0105cej \u015brodkiem zniewolenia jednostki przez innych ludzi i spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n
W uchwale o ustanowieniu roku 2024 Rokiem Witolda Gombrowicza senatorowie podkre\u015blaj\u0105, \u017ce przypadaj\u0105ca w 2024 r. 120. rocznica urodzin pisarza stanowi doskona\u0142\u0105 okazj\u0119 do wzmocnienia potrzeby obecno\u015bci jego dzie\u0142 i my\u015bli w zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w. \u201ePomagaj\u0105 one nie tylko zrozumie\u0107 skomplikowan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c umo\u017cliwiaj\u0105 rzeteln\u0105 jej ocen\u0119 i unikni\u0119cie schematycznych, skonwencjonalizowanych s\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re w praktyce okazuj\u0105 si\u0119 destrukcyjne dla wszelkich przejaw\u00f3w indywidualizmu\u201d \u2013 stwierdzaj\u0105 w uchwale. Senatorowie wskazuj\u0105 te\u017c, \u017ce autor \u201eFerdydurke\u201d nale\u017cy dzi\u015b nie tylko do najwa\u017cniejszych tw\u00f3rc\u00f3w rodzimej literatury, ale jest r\u00f3wnie\u017c jednym z czo\u0142owych inspirator\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej europejskiej my\u015bli filozoficznej, spo\u0142ecznej i artystycznej. Jego dorobek od dziesi\u0119cioleci stanowi wizyt\u00f3wk\u0119 nowoczesnej polskiej kultury, jej uniwersalnego wymiaru i awangardowego potencja\u0142u. W ocenie senator\u00f3w przyk\u0142ad Gombrowicza pokazuje te\u017c, jak wa\u017cne dla rozwoju cywilizacji pozostaj\u0105 indywidualno\u015bci \u2013 ludzie \u015bwiadomi swych szans i mo\u017cliwo\u015bci, nieustannie kszta\u0142tuj\u0105cy w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 na fundamencie erudycji i tw\u00f3rczego zapa\u0142u. \u201eS\u0105 to bowiem te przymioty, kt\u00f3re winny charakteryzowa\u0107 nowoczesne spo\u0142ecze\u0144stwo dbaj\u0105ce, by jednostka nie sta\u0142a si\u0119 komponentem bezwolnego t\u0142umu, lecz zachowa\u0142a i rozwija\u0142a sw\u0105 pasj\u0119 poznawcz\u0105 oraz kreacyjne podej\u015bcie do wszelkiej aktywno\u015bci\u201d \u2013 zaznaczaj\u0105 senatorowie. \u201eChc\u0105c kszta\u0142towa\u0107 pokolenie ludzi prawdziwie wolnych, nale\u017cy wskaza\u0107 im pe\u0142n\u0105 skal\u0119 zagro\u017ce\u0144, by w praktyce nie pomylili wolno\u015bci z jej wygodn\u0105 iluzj\u0105. Dlatego tak bardzo potrzeba nam dzi\u015b przenikliwo\u015bci i bezkompromisowego spojrzenia na rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3rego konsekwentnie uczy\u0142 nas Gombrowicz\u201d \u2013 podkre\u015blaj\u0105 senatorowie.<\/p>\n\n\n\n